Wędrując po Rawiczu ( 7 )

sobota, 06 wrzesień 2008

Dodane przez: Anonim

Rawickie pomniki

... często obok niektórych z nich przechodzimy. To nasze rawickie pomniki. Czy wszystkie dobrze znamy ?

Jesteśmy na rawickich Plantach, w miejscu odbywania się ważnych uroczystości, przy pomniku Żołnierza Polskiego. To tutaj zbierają się rawiczanie w celu złożenia kwiatów, wspominania historycznych wydarzeń, obchodów narodowych świąt.

Ten pomnik istniał już w okresie międzywojennym. W 1920 roku, tuż po odzyskaniu niepodległości, zawiązała się grupa inicjatorów jego budowy. Pomnik jednak postawiono dopiero w 1926 roku, według projektu Marii Kazimiery Pajzderskiej. Z szarego piaskowca, postać żołnierza z rogatywką powstańczą na głowie, wyrzeźbił poznański artysta Franciszek Bohon. Wysokość pomnika wynosiła wówczas 6 metrów. Monument został zniszczony w początkowym okresie okupacji hitlerowskiej.

Koncepcja odbudowy pomnika Żołnierza Polskiego zrodziła się w 1978 roku. Szczegółowo opracował ją były kadet rawicki, artysta plastyk Wiktor Pawlikowski. Pomnik wyglądający podobnie, jak ten z okresu międzywojennego, usytuowany został nieco bliżej ulicy. Inne są materiały, z których został wykonany. Cokół i otaczające go elementy dekoracyjne są ze strzegomskiego granitu. Postać żołnierza oraz stylizowane godło Polski zostały wyrzeźbione z miedzi, pod kierunkiem profesora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych - Antoniego Hajdeckiego. Całość ma obecnie około 9 metrów wysokości. U stóp pomnika usytuowano 3 granitowe płyty z napisami: BOJOWNIKOM POWSTAŃ NARODOWYCH O WOLNĄ I NIEPODLEGŁĄ POLSKĘ; BOHATERSKIEMU ŻOŁNIERZOWI POLSKIEMU ZA WALKĘ O POLSKĘ; SPOŁECZEŃSTWU RAWICKIEMU ZA WALKĘ Z NAPOREM GERMAŃSKIM. Monument odsłonięto 12 października 1980 roku. W uroczystości wzięło udział wielu mieszkańców naszego miasta. W roku 1995 na cokole umieszczono tablicę poświęconą rawickim kadetom. Wyryto na niej słowa: PAMIĘCI POLEGŁYCH ZA OJCZYZNĘ WYCHOWANKÓW RAWICKIEGO KORPUSU KADETÓW.

W centralnym punkcie Placu Wolności stoi pomnik Tadeusza Kościuszki. Obecna wersja jest drugą z kolei. Pierwotny, postawiony w tym samym miejscu w okresie międzywojennym, został zniszczony przez hitlerowców w 1939 roku. Zachował się fragment popiersia (zakopany wówczas przez robotników) oraz gipsowy odlew postaci z pomnika. Na tej podstawie rawicki artysta plastyk Zbigniew Łukowiak sporządził stosowną dokumentację rekonstrukcji oraz nową wersję popiersia Naczelnika Insurekcji. Popiersie to ustawiono na wysokiej kolumnie z piaskowca, wykonanej przez Wiesława Patera z Bolesławca. Na podstawie kolumny wykuty został napis: TADEUSZ KOŚCIUSZKO NACZELNIK POWSTANIA 1794. Odsłonięcie pomnika nastąpiło w październiku 1983 roku.

I jeszcze jeden, mniej znany pomnik. W północnej części Rawicza, w pobliżu szosy prowadzącej do Sarnowy, znajduje się niewielki cmentarz ewangelicki. W jego sąsiedztwie już od 1825 roku chowano zmarłych więźniów z rawickiego więzienia. W celu upamiętnienie spoczywających na tym więziennym cmentarzu bojowników o wolną Polskę, w 1991 roku wybudowany został z kilku granitowych głazów pomnik Pamięci Powstańców, Żołnierzy Armii Krajowej oraz Ruchu Oporu. W centralnej jego części zobaczyć możemy obelisk z metalową płytą, na której umieszczono napis: CZEŚĆ PAMIĘCI POWSTAŃCOM I PATRIOTOM POLSKIM ZAMĘCZONYM W RAWICKIM WIĘZIENIU PRZEZ HITLEROWSKICH I STALINOWSKICH OPRAWCÓW W LATACH 1939 - 1945, 1945 - 1956. Obok na mniejszym głazie widzimy plakietę ze znakiem Polski Walczącej.

Pomnik wraz ze stosownym otoczeniem zaprojektowany został przez rawiczanina - Zbigniewa Łukowiaka, a odsłonięto ów monument 11 listopada 1991 roku.

Dwa z opisanych pomników znajdują się w centrum miasta i często obok nich przechodzimy. Może w trakcie niedzielnego spaceru warto odwiedzić ten trzeci, związany z jakże tragicznym wycinkiem historii naszego miasta.

Janusz M. Hamielec