Wędrując po Rawiczu (58)

niedziela, 20 wrzesień 2009

Dodane przez: Anonim

Rawicka fara: Święta Jadwiga w ołtarzu MB

  ... często znajdujemy się w pięknym wnętrzu rawickiej świątyni farnej. Uczestniczymy w nabożeństwach, wstępujemy na krótką modlitwę. Czasem mamy okazję  przyjrzenia  się oryginalnemu wyposażeniu wnętrza kościoła. Zwracamy uwagę na stylowe ołtarze, ambonę, konfesjonały... Przypatrujemy się rzeźbionym postaciom Chrystusa, Matki Boskiej, świętych, umieszczonym we wnękach ołtarzy. Zatrzymujemy wzrok na pięknie namalowanej postaci Matki Boskiej Rawickiej. Spoglądamy (może rzadziej) na sąsiadujące z tym obrazem malowane wizerunki świętej Jadwigi i świętej Gertrudy. Właśnie świętej Jadwidze, śląskiej księżnej, patronce Dolnego Śląska i Ślązaków, patronce pokoju i pojednania oraz twórczej współpracy pomiędzy narodami, opiekunce chrześcijańskich małżeństw i rodzin, wspomożycielce budowniczych nowych kościołów i innych obiektów sakralnych, pragnę poświęcić dzisiejsze „wędrowanie".

Do dzisiaj nie zostały definitywnie ustalone ani miejsce, ani data urodzenia Jadwigi. Historycy przyjmują, że urodziła się między latami 1174 a 1178, być może w bawarskim zamku Andechs. Wykształcenie i odpowiednie do swojego książęcego stanu wychowanie otrzymała w klasztorze benedyktynek w Kitzingen. Na Śląsk przybyła prawdopodobnie w 1186 roku i została żoną księcia Henryka I, którego później nazwano Brodatym (książę ten w 1201 roku objął władzę na Śląsku). Księżna Jadwiga była matką siedmiorga dzieci. Była gorliwą opiekunką mieszkańców Śląska, zajmowała się chorymi i wspierała biednych. Z jej inicjatywy założony został klasztor sióstr cysterek w Trzebnicy. W tym klasztorze święta Jadwiga przebywała w ostatnich latach swojego życia. Zmarła w nim 14 października 1243 roku i pochowana została w kościele klasztornym.

Kanonizację księżnej Jadwigi ogłosił w Viterbo papież Klemens IV, niespełna 24 lata po jej śmierci - 26 marca 1267 roku. Fakt ten znacznie wpłynął na rangę Trzebnicy, gdzie znajdował się grób świętej. Kult świętej Jadwigi zataczał coraz szersze kręgi, a przy tym wiązał dynastię Piastów z mieszkańcami Śląska. Jadwigę uznano za patronkę diecezji (od 1501 do 1772 roku dzień 15 października był publicznym, obchodzonym bardzo uroczyście świętem diecezji wrocławskiej). Od czasu wyboru Polaka - Karola Wojtyły na papieża, święta Jadwiga czczona jest również jako patronka dnia papieskiego wyboru (16 X).

Święta Jadwiga przedstawiana jest na swoich rzeźbionych i malowanych wizerunkach z kilkoma różnymi atrybutami: modelem kościoła w ręce (według znawców jest to model ufundowanej przez księżną bazyliki w Trzebnicy), różańcem, figurką Matki Boskiej w dłoni (podobno święta z tą figurką nigdy nie rozstawała się), bucikiem lub parą bucików w rękach (spowiednik zobowiązał ją aby ze względu na stan zdrowia, nie umartwiała się chodzeniem bez butów, święta chodziła więc z butami ... w ręce), książęcym nakryciem głowy - mitrą, cysterskim habitem, książęcym płaszczem lub peleryną z gronostajów. Najczęściej występującymi jednocześnie atrybutami są model świątyni, figurka Matki Boskiej i mitra na głowie. Na rawickim obrazie również widzimy świętą Jadwigę, jako księżną trzymającą w ręce model kościoła, ubraną w habit, na który nałożona jest książęca peleryna. Święta ma na głowie mitrę.

Oryginalny obraz świętej Jadwigi, umieszczony w lewej części bocznego ołtarza rawickiej fary, został namalowany w 1916 roku przez Z. Stryczyńskiego z Berlina. Ten sam artysta jest autorem obrazu świętej Gertrudy, usytuowanego po prawej stronie ołtarza.

Można zastanawiać się, co spowodowało umieszczenie akurat tego obrazu w rawickiej świątyni. Jak wiadomo, pierwotnymi mieszkańcami Rawicza byli między innymi przybywający z sąsiedniej ziemi Ślązacy. Prawdą jest, że byli to w przeważającej większości ewangelicy. Jednak przez dziesięcio -, stulecia w naszym mieście (być może bardziej na przedmieściach) osiedlali się także przybywający z Dolnego Śląska katolicy. I oni zapewne odczuwali potrzebę obdarzania kultem swojej Świętej. Jednocześnie musimy pamiętać, że kult świętej Jadwigi nie ograniczał się tylko do Dolnego Śląska, ale dzięki zmieniającym miejsce zamieszkania Ślązakom, rozpowszechniał się na sąsiednich terenach.

Znana jest legenda o pobycie świętej Jadwigi także w okolicach Rawicza, a dokładniej w rejonie istniejących na początku XIII wieku: Dubina, Pawłowa, Czestramia, Sierakowa, Sarnowy... Pamiętajmy, że naszego miasta w okresie życia Jadwigi nie było. Czy opowieść związana jest z autentycznymi wydarzeniami - nie wiadomo. Warto jednak sięgnąć do popularnej wśród rawiczan książki pod tytułem „Ziemia rawicka w legendzie i baśni", opracowanej na podstawie zapisków i podań ludowych, a wydanej w 1937 roku przez Józefa Miedzińskiego. Warto poznać opowieść o rycerzu - rozbójniku, zwanym „Żelaznym Rycerzem" i jego okrucieństwie, o mądrym służącym, o dawnych, tajemniczych wydarzeniach...

Świętej Jadwidze poświęcono liczne modlitwy i pieśni, szczególnie znane w Trzebnicy i jej okolicach. Fragment jednej z nich mówi: „ Święta Jadwigo, pozdrawiamy Cię jako przyjaciółkę Boga i chwalebną patronkę naszego kraju. Pozdrawiamy Cię również jako hojną jałmużniczkę i opiekunkę ubogich, smutnych, chorych i umierających, możną we wszystkich potrzebach wspomożycielkę. Jesteś skarbem i perłą Trzebnicy, ozdobą Śląska i całej Polski, zwierciadłem pokory i cierpliwości, przykładem miłości Boga i bliźniego. Niech będzie błogosławiony po wszystkie czasy obfity strumień łask Bożych, który przepływając  przez Twoje serce, tak wielkie i zadziwiające zrodził dla nieba zasługi. Przez te łaski i zasługi, błagamy Cię, matko opuszczonych i wspomożycielko strapionych, racz wesprzeć nasze prośby, abyśmy w potrzebach naszych zostali wysłuchani ...".

W rawickim kościele farnym i w innych świątyniach naszego miasta i okolicy umieszczone są liczne wizerunki świętych: Antoniego, Józefa, Franciszka, Barbary, Janów, Maksymiliana, Andrzejów... Może warto poznawać historię tych postaci, sposób ich przedstawiania w rzeźbach i obrazach, a przede wszystkim ich rolę w dziejach Kościoła i ludzkości.

Janusz M. Hamielec