Wędrując po Rawiczu (64)

niedziela, 08 listopad 2009

Dodane przez: Anonim

Opis Sierakowa

... niepostrzeżenie możemy przekroczyć granicę administracyjną naszego miasta i bezpośrednio do niego przylegającej wsi Sierakowo. Aby tak się stało, wystarczy przemieszczać się ulicami Adama Olbrachta Przyjemskiego albo Ogrodniczą.

Co wiemy o Sierakowie ? ... Oto garść ciekawostek.

Pierwsze informacje o tej miejscowości pochodzą z 1 połowy XIII wieku. W 1236 roku biskup poznański Paweł zrezygnował z dziesięciny wsi Sierakowo na rzecz klasztoru cystersów w Henrykowie na Śląsku. Wieś istniała jednak wcześniej. Zatem Sierakowo jest o ponad 400 lat starsze od Rawicza.

W 1252 roku Przemysł II potwierdził w dokumentach przynależność Sierakowa do klasztoru henrykowskiego (obok: Konarzewa, Poradowa, Żylic).

W pierwszej połowie XIV wieku Sierakowo nadal należało do cystersów z Henrykowa, jednak w połowie tego wieku przeszło na własność rycerstwa.

Około roku 1510 właścicielami części Sierakowa byli Konarzewscy. Jak odnotowano, we wsi istniał wcześniej niewielki kościół, który później zaginął.

W XVI wieku złożony został w Sierakowie folwark dworski.

W 1661 roku w Sierakowie mieszkał Bartłomiej Siudora. W dokumentach zachowało się jego zeznanie, że w tym czasie „było domów pustych 9 i łanów nie uprawianych 3,5". O Sierakowie pisano wówczas: „in hac villa Sierakowo circa annum 1620 usque ad 1630 cmethones omnes nr viginti quinque, a teraz tylko 2".

W XVII wieku liczba dymów w Sierakowie wynosiła 58, w XVIII (lata 1775, 1789) - 67. Stosuje się mnożnik 6 osób na jeden dym.

Liczba mieszkańców Sierakowa wynosiła: 2 połowa XV wieku - 165, 1510 rok - 196, 1631 rok - 199, lata 1673/1676 - 187, 1717 rok - 112, 1789 rok - 445.

Około 1632 roku na terenie Sierakowa zaczęli osiedlać się uciekinierzy ze Śląska i Czech (ewangelicy) w związku z wydarzeniami wojny trzydziestoletniej. Umożliwiał im to Adam Olbracht Przyjemski, ówczesny właściciel wsi. W latach 1711, 1714, 1788 we wsi tej było tylko około 5 miejscowych chłopów - resztę stanowili przesiedleńcy. Wielu przybyszów do Sierakowa osiedliło się później w Rawiczu - mieście założonym na obszarach należących do tej wsi (24 marca 1638, przywilej Władysława IV). Do końca XVIII wieku w Rawiczu uzyskały obywatelstwo 23 głowy rodzin. Do pracy w Rawiczu przybywali z Sierakowa również robotnicy dzienni.

W XVIII wieku na gruntach Sierakowa zakładali folwarki mieszczanie rawiccy - w 1725 roku odnotowano istnienie we wsi czterech takich folwarków.

W roku 1714 i następnych latach w Sierakowie warzono piwo. Browar dysponował 4 kadziami do produkcji tego napoju. Rocznie produkowano w Sierakowie kilkadziesiąt beczek piwa (beczka = 60-70 garnców; garniec = 3,7-4 litrów).

W 1714 roku w Sierakowie była również gorzelnia. Wyprodukowaną wódkę sprzedawano w karczmach i gościńcach.

W latach 1710 - 1711 zaraza dziesiątkowała ludność. Nieco później we wsi wystąpiło tzw. „powietrze" na bydło.

W 1789 roku właścicielem Sierakowa był Jan Nepomucen Mycielski.

W 1819 roku dobra sierakowskie zostały wydzierżawione.

W 1849 roku w Sierakowie było ponad 70 % ludności śląskiej i niemieckiej. Mieszkańcy wsi zajmowali się między innymi hodowlą bydła. Było wtedy tutaj 249 krów i 58 koni. Starano się wówczas rozpropagować (bez większych efektów) hodowlę jedwabników i jednocześnie jako pokarmu dla nich - sadzenie morwy.

W XIX wieku na terenie Sierakowa znajdowały się: karczma, kuźnia i wiatraki. Być może był w pewnym okresie wodny młyn. We wsi pojawili się inni rzemieślnicy. Pracowały nieliczne warsztaty tkackie, wykonując usługi dla rawickich producentów sukna.

W 1850 roku założona została w Sierakowie „zjednoczona manufaktura sukiennicza", w której (z pomocą państwa) uruchomiono nowoczesne urządzenia, m.in.  maszynę parową, mechaniczną szczotkę i maszynę gręplarską.

Na gruntach Sierakowa około 1860 roku, spółka M.S. Brauna (Dampf - Rosshaar - Spinnerei) wystawiła mechaniczną parową przędzalnię (tzw. „Cepter"; przędzono tutaj włosie końskie z włóknem lnianym i konopnym oraz pasy tapicerskie, które wysyłano na eksport i wystawiano na wystawach: Lipsk 1878, Berlin 1894, Szczecin 1896).

Pod koniec XIX wieku w Sierakowie pracowało 10 młynarzy.

Do 1867 roku nieliczni katolicy Sierakowa należeli do parafii Św. Marcina w Łaszczynie. Po utworzeniu parafii rawickiej, zostali do niej przypisani.    

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości (1920), wielu mieszkańców pochodzenia niemieckiego wyemigrowało z terenu ziemi rawickiej, również z Sierakowa.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Sierakowie działała (uruchomiona w 1927 roku) mleczarnia - jedna z dziewięciu w powiecie i trzech wiejskich mleczarń. Napędzana była przy pomocy pary. Była spółką - spółdzielnią o 16 udziałowcach.

W latach dwudziestych XX wieku we wsi funkcjonowały również liczne warsztaty rzemieślnicze.

W 1953 roku założono w Sierakowie spółdzielnię produkcyjną. W 1956 roku w gromadzie Sierakowo było: 111 gospodarstw do 1 ha, 1 gospodarstwo do 50 ha - w sumie 636 gospodarstw. W latach 60 - tych XX wieku wsie tej gromady przodowały w produkcji buraka cukrowego.

Jak Sierakowo wygląda dzisiaj, każdy może zobaczyć ... A co warto zobaczyć?

Kierując się z zachodu na wschód postarajmy się dostrzec:

  • Teren dawnego cmentarza żydowskiego, dzisiaj skupisko pięknych dębów, dawny dom przedpogrzebowy stowarzyszenia Chewra Kadisza.
  • Dawny „pałac" w Sierakowie, obecnie (2002) jeden z większych budynków, oryginalnie widoczny z ulicy Podgórnej. We wnęce zewnętrznej, wschodniej ściany jest figura NMP. Być może mury kryją pozostałości dawnego pałacu Przyjemskich.
  • Staw Klimaszki - niegdyś kąpielisko miejskie, dzisiaj nieco zdziczały. W dawnych czasach, według legendy, pławiono tutaj czarownice. W latach 60 - tych XX wieku zatrzymywali się tutaj cyganie ze swoimi taborami (piękne wozy konne, ogniska, śpiewy i tańce).
  • Figurę (kapliczkę) maryjną przy ulicy Zielonej, przeniesioną tutaj z rejonu dzisiejszej ulicy Rolniczej w roku 1977, w czasie budowy Osiedla Westerplatte.
  • Nowoczesne Gimnazjum, wybudowane w 2001 roku.
  • Krzyż przydrożny, drewniany, na granicy Sierakowa i Łaszczyna, przy szosie do Łaszczyna, ustawiony na miejscu starszego krzyża, w roku 1997. Postać Chrystusa rzeźbił Kazimierz Misiek ze Słupi Kapitulnej (zmarł 2002). Krzyż został poświęcony 14 września 1997 roku przez księży proboszczów z Rawicza - Józefa Podemskiego i Łaszczyna - Ignacego Rapiora.
  • Dawny cmentarz ewangelicki gminy Sierakowo (rejon ulic: Ogrodnicza, Miła, Jesienna, z ruiną kaplicy grobowej, obecnie w granicach administracyjnych Rawicza) i przylegający do niego cmentarz więzienny, dzisiaj oznaczony pomnikiem.
  • Ciekawe, bardzo nowoczesne zakłady pracy i warsztaty rzemieślnicze (m.in. ulice: Rzemieślnicza, Spółdzielcza, Cechowa, Leśna, Podgórna, Ogrodnicza).

Janusz M. Hamielec